रायगड जिल्ह्यातील माणगाव-रोहा परिसरात साकारत असलेल्या ‘बल्क ड्रग पार्क’ प्रकल्पावरून सध्या वाद समोर येत असल्याचं दिसत आहे. या प्रकल्पाला स्थानिक शेतकऱ्यांचा विरोध कायम आहे. एवढंच नाही तर जमीन संपादन, पर्यावरण, पुनर्वसन आणि रोजगाराच्या मुद्द्यांवर आंदोलकांकडून प्रश्न उपस्थित केले जात आहेत.

बल्क ड्रग पार्क म्हणजे काय?

बल्क ड्रग पार्क हा केंद्र व राज्य शासनाचा एक महत्त्वाकांक्षी औद्योगिक प्रकल्प आहे.यामध्ये औषध निर्मितीसाठी लागणारा कच्चा मालतयार केला जातो.या प्रकल्पाबद्दल शासनाचा दावा आहे या प्रकल्पामुळे हजारो कोटींची गुंतवणूक होऊ शकते, स्थानिक तरुणांना मोठ्या प्रमाणावर रोजगाराच्या संधी उपलब्ध होतील आणि परिसराचा औद्योगिक विकास होईल.

प्रकल्पाला विरोध का आणि हा वाद नक्की का निर्माण झाला आहे?

प्रकल्पाच्या बांधकामाला सुरुवात झाली असली, तरी स्थानिक शेतकरी आणि ग्रामस्थांकडून या प्रकल्पाला ठाम विरोध होत आहे. त्यांच्या विरोधाचं मुख्य कारण म्हणजे पर्यावरणाची हानी व आरोग्याचा धोका.शेतकऱ्यांच्या म्हणण्यानुसार केमिकल आणि औषध निर्मिती प्रकल्पांमुळे मोठ्या प्रमाणावर प्रदूषण होऊन स्थानिक जलस्रोत, जमीन आणि मानवी आरोग्यावर गंभीर परिणाम होईल, अशी भीती ग्रामस्थांना आहे.

जमीन संपादनाचा प्रश्न

जमीन संपादनाचा प्रश्न उपस्थित केला जात आहे. सुपीक शेतजमिनी, फळबागा आणि राहती घरे प्रकल्पामुळे बाधित होण्याची शक्यता असल्यानं स्थानिकांमध्ये तीव्र असंतोष आहे.

पुनर्वसन आणि रोजगाराची अनिश्‍चितता

प्रकल्पासाठी जमिनी घेतल्यानंतर योग्य पुनर्वसन आणि स्थानिकांना थेट रोजगारात प्राधान्य मिळेल का, याबाबत प्रशासनाकडून स्पष्टता होत नाहीये त्यामुळे स्थानिकांचे पुनर्वसन आणि रोजगार मिळेल का या शाश्वती नाही. त्यामुळे आता याबाबत स्थानिकांनी लेखी हमीची मागणी केली आहे. केवळ तोंडी आश्वासनांवर विश्वास न ठेवता, स्थानिकांच्या हक्कांचे संरक्षण, आरोग्य सुरक्षा आणि रोजगाराबाबत शासनाने लेखी करार व पारदर्शकता ठेवावी, ही आंदोलकांची मुख्य अट आहे.

प्रकल्पाचे काम सुरू असताना स्थानिक ग्रामस्थांनी काम रोखण्याचा आणि तीव्र निदर्शने करण्याचा प्रयत्न केला.

या आंदोलनादरम्यान कायदा व सुव्यवस्थेचा प्रश्न निर्माण झाल्याचा आरोप करत कोलाड पोलीस ठाण्यात काही प्रमुख आंदोलक आणि स्थानिकांवर गुन्हे दाखल करण्यात आले आहेत.गुन्हे दाखल झाल्यामुळे या सामाजिक आंदोलनाला आता कायदेशीर व राजकीय वळण मिळाले आहे. ज्यामुळे स्थानिकांमध्ये आणखी असंतोष निर्माण झाला आहे.

संजय मानाजी कदम यांचा शेतकऱ्यांना भक्कम पाठिंबा 

रायगड लोकसभा संपर्क प्रमुख (उध्दव बाळासाहेब ठाकरे शिवसेना) संजय मानाजी कदम यांची भूमिका महत्त्वाची ठरत आहे. या वादात संजय मानाजी कदम यांनी स्थानिकांची बाजू उचलून धरली आहे. संजय मानाजी कदम यांनी प्रशासनाला थेट इशारा देत स्थानिकांच्या पाठीशी उभे राहण्याची घोषणा केली आहे.

संजय मानाजी कदम म्हणाले की, “जर या प्रकल्पामुळे स्थानिक नागरिकांच्या आरोग्याला धोका निर्माण होत असेल आणि शेतकऱ्यांच्या जमिनींचे नुकसान होत असेल, तर या बल्क ड्रग पार्कला आमचा ठाम विरोध राहील. आम्ही कोणत्याही परिस्थितीत स्थानिक नागरिकांवर अन्याय होऊ देणार नाही आणि सदैव त्यांच्या पाठीशी खंबीरपणे उभे राहू.”

संघर्ष अधिक तीव्र होण्याची शक्यता

त्यामुळे आता एकीकडे राज्य शासन औद्योगिक विकासाचा आणि रोजगाराचा हवाला देत काम पुढे नेण्याच्या प्रयत्नात आहे, तर दुसरीकडे ‘आरोग्य आणि जमिनीचे संरक्षण’ या मुद्द्यांवर स्थानिक शेतकरी माघार घेण्यास तयार नाहीयेत. पोलिसांतील गुन्हे आणि राजकीय पक्षांची एंट्री यामुळे येत्या दिवसांत हा संघर्ष अधिक तीव्र होण्याची शक्यता आहे. त्यामुळे सरकार यावर कोही तोडगा काढणार का हे पाहणंही महत्त्वाचे आहे.