स्वातंत्र्याची ७५ वर्षे उलटूनही जर आम्हाला पिण्यासाठी अन् शेतीसाठी हक्काचं पाणी मिळत नसेल, ज्या देशात पाणी हे जीवन मानलं जातं, तिथे एका संपूर्ण गावाला आपल्या हक्काच्या पाण्यासाठी स्वतःचं गाव विकायला काढायची वेळ यावी? ही कोणत्याही चिञपटाची कथा नाहीये तर खरोखरंच हे घडतंय़.सोलापूरच्या माढा तालुक्यातील तुळशी गावात.

पाण्याची वणवण, ‘हे गाव विकणे आहे; किंमत फक्त पाणी’  थेट बोर्ड

गावात पाण्याचा टिपूस मिळवण्यासाठी वनवण भटकावं लागतंय. गावच्या अवघ्या ८०० मीटर अंतरावरून सीना-माढा उपसा सिंचन योजनेचा कालवा गेला आहे. मात्र, अवघ्या काही अंतरावर पाणी असूनही या गावाचा सीना-माढा योजनेच्या लाभक्षेत्रात समावेश करण्यात आलेला नाही. प्रशासनाच्या नाकर्तेपणाला कंटाळून संतप्त गावकऱ्यांनी ग्रामपंचायतीच्या वेशीवरच टांगला एक भयंकर फलक- ‘हे गाव विकणे आहे; किंमत फक्त पाणी’ सोलापूरच्या लाल फितीत अडकलेल्या या तुळशी गावाची ही कहाणी नक्कीच डोळ्यांत पाणी आणणारी.

पाण्याअभावी तरुणांची लग्ने जमेनात

अवघ्या आठशे मीटर अंतरावरून कालवा वाहतोय, पण गावातल्या विहिरी कोरड्या ठाक पडल्यात. तीव्र पाणीटंचाईचा परिणाम केवळ शेती आणि जनावरांवरच झालेला नाही, तर गावकऱ्यांच्या कौटुंबिक आयुष्यावरही याचा भीषण परिणाम झाला आहे. पाण्याची शाश्वत सोय नसल्याने गावातील मुलांची लग्न खोळंबली आहेत. गावातील पाण्याची टंचाईची ही भीषणता पाहून ‘या गावात मुलगी देणार नाही’ असा मुलांना थेट नकार मिळतोय.त्यामुळे गावातील अनेक तरुणांचे लग्नाचे वय उलटूनही लग्न झालेली नाहीये. “ज्या गावात पाणीच नाही, तिथे मुलगी देऊन तिच्या आयुष्याचं वाटोळं का करायचं?” असा सवाल नातेवाईकांकडून केला जातो

सोलापूर जिल्हा प्रशासन खडबडून जागे

२५ वर्षे निवेदने, उपोषणे करून थकलेल्या तुळशीकरांनी जेव्हा ‘गाव विक्री’चा फलक लावला. या अनोख्या आंदोलनाची राज्यभरात जोरदार चर्चा झाल्यानंतर आणि बातमी प्रसिद्ध होताच सोलापूर जिल्हा प्रशासन खडबडून जागे झाले.जिल्हाधिकाऱ्यांना स्वतः धाव घ्यावी लागली.जिल्हाधिकाऱ्यांनी चावडीवरील तो ‘गाव विक्रीचा’ फलक खाली उतरवला. दर १० दिवसांनी या कामाच्या प्रगतीचा आढावा ग्रामस्थांना दिला जाईल असे आश्वासन दिले. या आश्वासनानंतर तुळशी ग्रामस्थांनी आपले १६ दिवसांचे आंदोलन तूर्तास स्थगित केले आहे. मात्र, जर पुन्हा एकदा आश्वासनांचीच खैरात झाली आणि प्रत्यक्षात काम सुरू झाले नाही, तर यापेक्षाही तीव्र आणि उग्र आंदोलन छेडले जाईल, असा इशारा सरपंच आणि तुळशीच्या गावकऱ्यांनी दिला आहे.

पाण्याचा वनवास खरोखर संपणार? 

पाण्यासाठी वणवण भटकणाऱ्या ७ हजार तुळशीकरांच्या या अनोख्या आंदोलनाने थेट मंत्रालयापर्यंतचे धाबे दणाणले आहेत. जिल्हाधिकाऱ्यांनी येऊन ‘गाव विकू देणार नाही’ असा शब्द तर दिलाय, त्यामुऴे पुन्हा गावकऱ्यांना दिलेला शब्द फक्त आश्वासन ठरणार की खरंच २५ वर्षांचा हा पाण्याचा वनवास खरोखर संपणार? हे पाहणं महत्त्वाचं ठरणार आहे.